خيرى باشد » در اواخر فتح‌نامهء الموت ، و ختم مىشود بسطر 9 از صفحهء 212 بكلمهء « مجانيق بنهادند » در اواخر فصل حسن صبّاح و دعوت جديده ، و امّا سقط بزرگ نسخهء ه عبارت است تقريبا از تمام نصف اخير جلد سوّم جهانگشاى از ابتداء قسمت اسماعيليّه الى انتهاء آن و شروع مىشود از ابتداء فصل معنون به « ذكر تقرير مذاهب باطنيان و اسماعيليان و احوال جماعت مذكور » در ص 142 س 10 از طبع حاضر و ختم مىشود به آخرين سطر ص 278 كه صفحهء اخير كتاب است ، و اين قسمت ساقطه معادل است با قريب 136 صفحه از صفحات مجلّد حاضر از جملهء 278 صفحهء تمام اصل كتاب ، و نسخهء حاضره به آخرين جملهء فتح‌نامهء الموت بكلمات « فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » ختم مىشود بدون اينكه بهيچوجه آثار و علايم افتادگى در بين باشد بلكه برعكس ناسخ بعد از آخرين جملهء مذكوره افزوده « و صلّى اللّه على محمّد و آله الطّاهرين » و سطور اخيرهء كتاب را نيز برسم معهود غالب نسّاخ در خواتيم كتب به شكل مثلّثى بانتها رسانيده است كه ازين قراين بكلّى واضح است كه در نظر ناسخ كتاب بهمين‌جا ختم ميشده و بعد از فتح‌نامهء الموت در نسخهء منقول عنها قطعا هيچ‌چيز ديگرى نبوده است ، و باحتمال بسيار قوى نسخهء منقول عنها يكى از نسخ اوّليّهء جهانگشا بوده كه مؤلّف آن هنوز فصل راجع باسماعيليّه را بدان الحاق نكرده و كتاب را به حال حاليّه تكميل ننموده بوده است ، و اينكه تاريخ آن نسخه به شرحى كه در مقدّمهء ج 1 ص قز مذكور است بظنّ غالب سنهء 659 بوده يعنى فقط يكسال بعد از آخرين تاريخى كه ذكر آن در جهانگشاى آمده ( يعنى سنهء 658 ) « 1 » جدّا مؤيّد صحّت اين احتمال است و مىرساند كه نسخهء مذكوره فوق العاده قديمى و بكلّى قريب العهد با تحرير اوليّهء اين كتاب بوده است ،

--> ( 1 ) رجوع شود بمقدّمهء ج 1 ص فه ،